چه رشته‌ای بخوانم که مهاجرت راحت‌تری داشته باشم؟
اگر بخواهم یکی از سؤال‌هایی را نام ببرم که در چند سال اخیر بیشتر از گذشته شنیده‌ام، احتمالاً همین سؤال است:
«چه رشته‌ای بخونم که مهاجرت راحت‌تری داشته باشم؟»
جالب است که این سؤال را فقط رتبه‌های برتر نمی‌پرسند. نه فقط دانش‌آموزان تجربی، نه فقط داوطلبان ریاضی؛ تقریباً از هر گروه آزمایشی و با هر رتبه‌ای این سؤال مطرح می‌شود.
اما معمولاً قبل از جواب دادن، یک سؤال دیگر می‌پرسم:
«مهاجرت برای چی؟»
و اغلب همین‌جا بحث جدی‌تر می‌شود.
مقدمه: این سؤال را خیلی‌ها می‌پرسند
خیلی از داوطلبان می‌خواهند بدانند کدام رشته مسیر مهاجرت را ساده‌تر می‌کند. این پرسش کاملاً طبیعی است، چون خیلی‌ها هنگام انتخاب رشته فقط به دانشگاه یا بازار کار داخلی فکر نمی‌کنند؛ آینده بین‌المللی هم برایشان مهم است.
اما پاسخ این سؤال، برخلاف چیزی که در نگاه اول به نظر می‌رسد، ساده نیست.
مهاجرت برای چه هدفی؟
مهاجرت می‌تواند هدف‌های مختلفی داشته باشد:
· ادامه تحصیل
· کار
· زندگی بلندمدت
· یا ساختن آینده حرفه‌ای در یک کشور دیگر
و هرکدام از این هدف‌ها، مسیر متفاوتی می‌طلبند.
H2: یک سوءتفاهم رایج درباره مهاجرت و انتخاب رشته
خیلی از داوطلبان تصور می‌کنند بعضی رشته‌ها بلیط قطعی مهاجرت هستند؛ یعنی کافی است وارد آن رشته شوند و چند سال بعد به‌راحتی از کشور خارج شوند.
اما واقعیت این‌قدر ساده نیست.
آیا رشته به‌تنهایی مهاجرت را تضمین می‌کند؟
خیر. هیچ رشته‌ای وجود ندارد که صرفاً با خواندن آن، مهاجرت تضمین شود.
چیزی که مهاجرت را راحت‌تر می‌کند، ترکیبی از این عوامل است:
· رشته
· مهارت
· زبان
· و برنامه‌ریزی
چرا مهاجرت فقط یک «اسم رشته» نیست؟
چند وقت پیش دانش‌آموزی در جلسه مشاوره گفت:
«من فقط می‌خوام یه رشته‌ای بخونم که راحت از ایران برم.»
از او پرسیدم:
«چه کشوری؟»
جوابی نداشت.
پرسیدم:
«چه کاری دوست داری انجام بدی؟»
باز هم جواب مشخصی نداشت.
تنها چیزی که می‌دانست این بود که می‌خواهد مهاجرت کند.
مشکل اینجاست که مهاجرت یک هدف نهایی نیست؛ یک مسیر است. و برای انتخاب مسیر، باید مقصد را هم شناخت.
رشته مهم است، اما نه به تنهایی
اگر نگاهی به آمار مهاجرت تحصیلی و کاری بیندازیم، معمولاً بعضی رشته‌ها فرصت‌های بیشتری در بازارهای جهانی دارند. اما این به معنی موفقیت قطعی همه فارغ‌التحصیلان آن رشته‌ها نیست.
من افرادی را دیده‌ام که از رشته‌های بسیار پرطرفدار نتوانسته‌اند مسیر مهاجرت را پیش ببرند. و در مقابل، کسانی را دیده‌ام که از رشته‌های کمتر شناخته‌شده به نتایج خوبی رسیده‌اند.
نقش مهارت، زبان و برنامه‌ریزی
آنچه واقعاً مسیر مهاجرت را هموار می‌کند، فقط انتخاب رشته نیست. بلکه این‌هاست:
· یادگیری زبان
· ساختن مهارت واقعی
· برنامه‌ریزی بلندمدت
· و قوی شدن در همان رشته
معمولاً کدام رشته‌ها شانس بیشتری دارند؟
اگر بخواهیم فقط از زاویه فرصت‌های بین‌المللی نگاه کنیم، معمولاً این حوزه‌ها بیشتر مطرح می‌شوند:
رشته‌های مرتبط با کامپیوتر و فناوری اطلاعات
رشته‌هایی مثل:
· علوم کامپیوتر
· مهندسی کامپیوتر
· فناوری اطلاعات
· برنامه‌نویسی و توسعه نرم‌افزار
معمولاً در بازار جهانی تقاضای بالایی دارند.
برخی رشته‌های مهندسی مثل مکانیک
بعضی رشته‌های مهندسی، به‌ویژه اگر فرد مهارت عملی و رزومه قوی داشته باشد، می‌توانند در مسیر مهاجرت مؤثر باشند.
علوم داده و هوش مصنوعی
حوزه‌های نوینی مثل:
· علوم داده
· تحلیل داده
· هوش مصنوعی
· یادگیری ماشین
هم در تحصیل و هم در بازار کار بین‌المللی جذابیت زیادی دارند.
جمع‌بندی: سؤال درست‌تر چیست؟
به جای اینکه بپرسی:
«کدام رشته مهاجرت راحت‌تری دارد؟»
شاید بهتر باشد بپرسی:
«در چه رشته‌ای می‌توانم مهارت‌هایی کسب کنم که در سطح بین‌المللی ارزشمند باشند؟»
این سؤال معمولاً پاسخ‌های دقیق‌تری ایجاد می‌کند.
حرف آخر: مهاجرت با ترکیب درست اتفاق می‌افتد
بعد از سال‌ها مشاوره انتخاب رشته، به این نتیجه رسیده‌ام که موفق‌ترین افرادی که مهاجرت کرده‌اند، الزاماً کسانی نبوده‌اند که مهاجرتی‌ترین رشته را انتخاب کرده‌اند.
بسیاری از آن‌ها کسانی بوده‌اند که:
· در رشته خودشان واقعاً خوب شده‌اند
· زبان یاد گرفته‌اند
· مهارت ساخته‌اند
· و برای آینده برنامه داشته‌اند
نکته اصلی این است که:
مهاجرت فقط با انتخاب رشته اتفاق نمی‌افتد؛ بلکه با ترکیب رشته مناسب، مهارت، زبان و برنامه‌ریزی امکان‌پذیر می‌شود.
پس بهتر است به جای تمرکز صرف بر اسم رشته، روی ارزش مهارت‌ها و مسیر آینده فکر کنیم.
